Interview: Cees Snaterse 'Mensen met vakkennis nodig'

“Beton is een duurzaam materiaal, dat is simpel, omdat het bestaat uit eenvoudige en niet schaarse materialen, zand, grind en cement”, antwoordt Cees Snaterse van Snaterse Civiele Techniek & Management. De ontmoeting vindt plaats in de stand van de VPB op de Vakbeurs Riolering & Stedelijk Watermanagement in de Brabanthallen. Het is een komen en gaan van mensen die ‘even iets tegen Cees willen zeggen’. Het is een graag geziene gast op beurzen, vakdagen en symposia. Zijn mening over duurzaamheid en betonnen riolering is dus van grote waarde.

Duurzaam ontwerp
Goed, zijn mening is dus duidelijk: beton is een duurzaam materiaal. Maar dat maakt betonnen riolering nog niet meteen duurzaam. De duurzaamheid wordt namelijk sterk bepaald door het totale proces. Dat begint al met het duurzame ontwerp. Ontwerpers dienen meer dan ooit vooruit te denken over de functie van de riolering in de toekomst. Hoeveel water komt er, zijn er plannen voor stadsvernieuwing of het anders inrichten van de bovengrondse
ruimte, komt er water met zeer hoge temperaturen door de buizen, wordt er in de toekomst een industriegebied op het systeem aangesloten en hoe voorkomen we dat we zomaar de drukriolering aansluiten uit het buitengebied? Duurzaamheid begint wat Snaterse betreft dus al op de tekentafel. Het steekt hem dan ook dat we steeds minder de tijd nemen voor een goed ontwerp. Lengteprofielen en details worden niet meer getekend en de ‘junior’, vers van school en nauwelijks in het vak opgeleide tekenaar wordt aan rioleringsontwerpen gezet. “Er is kennis nodig in de ontwerpfase, anders heeft duurzaamheid al een valse start.”

Aanleg, directievoering en toezicht
Een andere belangrijke processtap in ‘duurzame betonnen riolering’ is: de aanleg en kwaliteitscontrole. “De aannemer neemt veelal werken te scherp van. Daarmee komt de kwaliteit van de uitvoering onder druk te staan. Dat is weer ongunstig voor de levensduur en duurzaamheid van de riolering.” Over de controle tijdens de aanleg is Snaterse uiterst sceptisch “Het is belangrijk dat de directievoering gebeurt door mensen met kennis, maar vooral ook passie voor het vak.” RAWbestekken geven resultaatsverplichtingen, kwaliteitscontrole vindt meestal plaats als het te laat is en er niets meer aan te doen valt omdat ’het asfalt er al op ligt’. Hij vertelt een anekdote waarbij in het begin van de 2-meterse buizen in de zeventiger jaren de directeur van een buizenfabriek bij het afpersen van de buizen in open sleuf, zelf aan de buitenzijde van de buis de reparaties met snelhardend cement
kwam verzorgen. “Die tijd ligt ver achter ons, maar toen controleerden we nog wel élke verbinding! Dat gebeurt vandaag de dag niet. Als we duurzaamheid willen stimuleren moeten we het toezicht intensiveren.”

Duurzaam gebruik en beheer
“Bij riolering gaat het om doelgerichtheid: effectiviteit. Beton is in beginsel bedoeld voor de eeuwigheid. Zo moeten we het ontwerpen en zo moeten we het gebruiken en beheren. We moeten weten wat stelsels doen. Geen materiaal gebruiken op plekken waar het niet tegen kan. Dat is duurzaam gebruik.” Op die manier kunnen schades worden voorkomen en hoeven er geen herstelwerkzaamheden te worden gedaan. “Lining in een buis is niet duurzaam. Die twee materialen hebben niks met elkaar.” “Beton is robuust. Een moeilijk toetsbaar begrip. Net als duurzaamheid. Het bewijs wordt later pas geleverd en vooraf is het eigenlijk niet eenvoudig te bepalen.” Riolering is in de ogen van Snaterse een technisch systeem. Hoe technischer het systeem, des te groter de risico’s. “Beton is geen complex materiaal. We moeten mensen hebben met vakkennis als we duurzaamheid ook echt willen laten slagen. Een duurzaam betonnen rioolstelsel wordt niet bepaald door het materiaal, maar aan de manier waarop we er mee omgaan.”