Interview: Jojanneke Dirksen (TU-Delft) ‘Levensduur van riolering is niet te voorspellen'

Levensduur wordt vandaag de dag door de markt regelmatig ingezet als ‘marketingtool’ om te kiezen voor een bepaald materiaal of product. Maar niet alleen de (toe)leveranciers hebben behoefte aan inzicht in dit onderwerp.

“Ook beheerders van rioleringssystemen hebben doorgaans behoefte aan zekerheid. Met één druk op de knop verwachten ze een betrouwbare voorspellingscurve voor de komende 60 jaar”, aldus Jojanneke Dirksen. In haar onderzoek ‘Probablistic Modelling of Sewer Deterioration’ aan TUDelft maakt ze echter duidelijk dat het betrouwbaar voorspellen van de levensduur
op basis van rioolinspecties een moeilijke, zo niet onmogelijke opgave is. En dat terwijl een model toch heel handig zou kunnen zijn, om in te kunnen schatten welke riolen in de toekomst vervangen dienen te worden. Dirksen vindt dat de focus daarbij teveel ligt op ‘het niveau van de objecten’, terwijl veel meer gekeken moet worden naar het rioleringssysteem als geheel. “Hoe weet je overigens of het riool slecht is?” Een gebrek aan noodzakelijke en
betrouwbare informatie ligt aan de basis.

Vingers in de oren
Het is geen fijne boodschap om naar buiten te brengen. Het liefste doen de beheerders de 'vingers in de oren'. Toch is al eerder geconcludeerd door RioNed dat het voorspellen van de levensduur minder eenvoudig is als gedacht. De onzekerheden in de voorspellingen ontstaan onder andere door
de kwaliteit van de rioolinspecties. “Deze is onvoldoende betrouwbaar. Daarmee stapel je onzekerheid op onzekerheid en creëer je eigenlijk onzin.” Dat maakt volgens Dirksen de inspectiedata overigens niet zinloos, maar het is alleen niet dé waarheid. “Veel meten en veel data verzamelen leidt niet automatisch tot de waarheid, maar geeft je wel een interessante bron van informatie mits je er verstandig mee om gaat.” Tijd in goede dingen steken
Het onderzoek heeft veel duidelijk gemaakt. Er zijn teveel variabelen om in een model te stoppen en daarmee de levensduur betrouwbaar te voorspellen. Het is een geheel van onzekerheden. Het advies van Dirksen: “steek je tijd niet teveel in een model, maar in de goede dingen. Pak de echte problemen
aan bijvoorbeeld door analyse van de klachten/meldingen database.” Maar dan rijst de vraag, of we dan helemaal geen beleid meer kunnen maken aan
de hand van de beschikbare data? “Zeker wel, maar dan wel op een andere manier. Beheerders kunnen de data gebruiken om per wijk bijvoorbeeld problemen aan te pakken. Het is beter om échte problemen goed aan te pakken, dan lukraak ‘brandjes te blussen’ per streng”, aldus Dirksen.

Zetting van riolering
Ondanks de conclusies zal Dirksen blijven zoeken naar informatiebronnen die gebruikt kunnen worden om meer inzicht te krijgen in het functioneren van rioolstelsels in de tijd. “Er zijn nog wel enkele aanknopingspunten, die we kunnen onderzoeken.” In dit kader is Dirksen bij Waternet te Amsterdam een promotiestudie gestart naar de zetting van de riolering. De verwachting is dat de zetting een belangrijke oorzaak is voor het ontwikkelen van lokale schadebeelden. Het onderzoek zal onder andere uitwijzen of en hoe voorspellingen van de zetting gebruikt kunnen worden voor het bepalen van de levensduur. Dirksen rondt af. “Het betrouwbaar voorspellen van de levensduur aan de hand van modellen is eigenlijk onmogelijk. We steken teveel tijd in dergelijke modellen. Uiteindelijk hebben we systemen die theoretisch goed werken, terwijl we eigenlijk niet weten wat er in de praktijk gebeurt. Het beheren van deze systemen wordt steeds lastiger. Onderzoek naar het beheerbaar maken van deze complexe systemen is belangrijk.”