Interview: Francois Clemens: 'we moeten anders gaan denken'

Een mening die wordt gedeeld door Francois Clemens, destijds de begeleider van het onderzoek van Dirksen. Maar voordat we die problemen ook daadwerkelijk kunnen aanpakken, is het eerst van belang om te weten wat ‘goed functioneren’ is. Daar zijn niet altijd goede maatstaven voor.

Niks mis
“Er gaat eigenlijk niks mis met betonnen riolering. Misschien zijn we wel te voorzichtig”, aldus Clemens. En hij stelt daarbij ook meteen de vraag: “wat is ‘mis gaan’ in de praktijk?” Clemens betoogt dat we voorafgaand aan het ontwerp vast moeten leggen wat ‘goed functioneren’ betekent en in termen van risico wat ‘toelaatbaar’ is. “Daarbij moeten we ons niet focussen op een ‘betonbuisje’ of ‘strengetje’, maar op het gehele systeem.”

Zwarte magie
Bij het ontwerpen van duurzame rioleringssystemen van beton ligt de nadruk sterk op hydraulische modellen. “Onterecht” vindt Clemens. “In het verleden voorspelden we de vuiluitworp tot op de gram nauwkeurig, terwijl jaren later bleek dat bergbezinkbassins nog nooit hadden gefunctioneerd.
Anderzijds hebben al deze berekeningen wel een enorme impuls gegeven voor onderwerpen als duurzaamheid.” Hydraulische modellen zijn voor een deel nog ‘zwarte magie’, aldus Clemens.

Anders denken
We moeten volgens Clemens anders gaan denken. Doelmatigheid en doeltreffendheid staan in het huidige beleid van rioleringssystemen. “We moeten nadenken over zaken als ‘natte voeten’ en ‘gezondheid’ en dus geen lijst met normen opstellen.
Voor het ‘korte termijn denken’ is zo’n lijst wel begrijpelijk en logisch.” Betonnen buizen gaan zeer lang mee in de ogen van Clemens. “Maar waarom ontwerpen en maken we een betonbuis die 200 jaar mee moet gaan? Het vervangen gebeurt in de praktijk veelal eerder. En niet om technische
redenen, want de betonnen buizen functioneren vaak nog prima. De maatschappelijke levensduur is bepalend.” We zullen volgens Clemens veel meer na
moeten denken hoe lang de klant de betonbuis wil gebruiken. Als dat maar 30 jaar is, is dat prima. “Dan krijgt de klant een andere kwaliteit beton. Dat is nog eens een mooie uitdaging van de betonbranche!”

Kennisverloop
Clemens maakt zich overigens enorme zorgen over het grote kennisverloop binnen de gehele branche. “Zowel kwantitatief en kwalitatief is het verloop enorm. En dat, terwijl we nu juist hogere ambities hebben voor het rioleringssysteem. Om deze doelstellingen waar te maken is de techniek niet het probleem, maar de kennis van rioleringsbeheer”, aldus Clemens.

Gevaarlijk
Clemens stipt nog een belangrijke bedreiging voor de branche aan. “In de huidige markt draait alles om prijs-kwaliteit. De effecten zien we echter pas over bijvoorbeeld 20 jaar. Ik vraag me af of we dan nog de moeite nemen om deze effecten te koppelen aan het huidge beleid. Het ontbreken van deze terugkoppeling zorgt ervoor dat de afstand tussen onderzoek en resultaat op die manier alleen maar groter wordt.” Clemens rondt af. “Riolering is een efficiënte business geworden. Alles moet goedkoop tegenwoordig. Met die ‘mindset’ naar complexe technische systemen kijken is gevaarlijk. Als we Teun de Beun, die alles ‘voor weinig’ regelt, laten sleutelen aan een Rolls Royce is het vragen om problemen. Dat moeten we voorkomen!”