Het berekenen van putten nader verkend

Al in 2007 is de norm NEN 6706 gepubliceerd, waarin duidelijk hogere verkeersbelastingen worden voorgeschreven als gevolg van het toegenomen zwaardere verkeer. Dit heeft vooral gevolgen voor de lokale effecten, waaronder de putten in rioleringssystemen. Bij de dimensionering van prefab betonputten wordt al geruime rekening gehouden met de hogere verkeersbelastingen. Voor deze putten wordt minstens uitgegaan van verkeersklasse 60. Uit een onderzoek naar de nieuwe verkeersbelastingen volgens NEN 6706 is gebleken dat verkeersklasse 60 vooralsnog een reële ondergrens voor de verkeersbelasting is. Prefab betonputten worden uitgevoerd in ongewapend beton en, waar volgens berekening nodig, in staalvezelbeton of gewapend beton. Deze putten zijn ruimschoots in staat om de optredende horizontale en verticale gronddruk te weerstaan, ook als deze niet gelijkmatig verdeeld aangrijpen rondom de putwanden.

In de praktijk worden naast de bekende prefab betonputten in de kleinere maten (tot diameter 1.000 mm.) ook frequent kunststofputten toegepast. Om te voorkomen dat deze kunststofputten rechtstreeks worden belast door wiellasten van zware voertuigen, wordt boven deze kunststofputten een betonnen ‘fundatieplaat’ toegepast. In BRL 2017:2009 is in bijlage B vermeld hoe om te gaan met de verkeersbelastingen die aangrijpen op de putschacht via de funderingsplaat. De uitgangspunten daarbij zijn verkeersklasse 45 en één wiellast van 50kN die midden op de ‘fundatieplaat’ staat. De zwaardere verkeersbelastingen, van de eerder beschreven NEN 6706, hebben mogelijk ook gevolgen voor de constructieve berekening van de kunststofputten.

Een vergelijking:
Het is interessant om na te gaan in hoeverre de rekenkundige constructieve benadering van kunststof putten wel correct is. De berekening is door het onafhankelijke adviesbureau uitgevoerd voor een put (beton en kunststof) met een diameter van 800 mm.

Conclusie
Bij de dimensionering van betonputten wordt rekening gehouden met de mogelijk voorkomende zware verkeersbelastingen. Hierbij wordt voor de verschillende onderdelen van de putten de meest ongunstige positie van het wielstelsel aangehouden. Op deze wijze wordt een put geconstrueerd die, ook na verloop van tijd, de belastingen uit grond en zwaar verkeer kan weerstaan. Bij de dimensionering van kunststofputten volgens BRL2017:2007, wordt echter uitgegaan van veel lichtere belastingen en van een voor de put zelf optimale positie van een wiel. Hierbij wordt voorbij gegaan aan het feit dat het wielstelsel op of (vlak) naast de put kan staan, waardoor een beduidend ongunstigere krachtswerking rond de putring optreedt. Desondanks wordt toch gesteld dat de putten voldoen aan klasse D400 volgens NEN EN 124. Putten die op deze wijze worden geconstrueerd, zijn niet per definitie in staat om de belastingen uit grond en met name zwaar verkeer te weerstaan. De ontwerpregels voor deze kunststofputten dienen dan ook te worden aangepast, hetgeen kan leiden tot een zwaardere uitvoering van deze putten.

Onderzoek
Dit onderzoek is uitgevoerd door Adviesbureau Brekelmans, te Maastricht. Vervorming van het rioolstelsel, van putten in het bijzonder, kan leiden tot verzakkingen in het wegdek. Daardoor kunnen ongewenste situaties ontstaan. Advies-bureau Brekelmans heeft zich verdiept in de voorgeschreven normen van verkeersbelasting en de in de praktijk gehanteerde berekeningen van betonnen en kunststof putten.

Lees hier het complete artikel in de nieuwsbrief Rioleringstechniek van april 2011.